آداب گفتگو در قرآن

قرآن کریم برای گفتار اهمیت خاصّی قائل است و هرگز بدزبانی و بدگویی را روا نمی‌داند. ادب زبانی و تربیت گفتاری در قرآن جایگاه ارجمند و ارزشمندی دارد. از بین آیات فراوان چهار آیه کوتاه انتخاب و به پیام های آن ها اشاره ای خواهیم داشت:

1-قولوا لِلنَّاسِ حُسناً؛ با مردم به خوبی و نیکی سخن بگویید.

 بنابراین، خوب حرف زدن و خوش‌زبانی و خوش‌بیانی و پرهیز از گفتارِ بد در قرآن بسیار مورد تأکید قرار گرفته است. باید توجه داشت که ما دو چیز داریم هم حرف خوب زدن و هم خوب حرف زدن و هر دو مورد توصیه است.

2-قولوا قَولاً سَديداً؛ با مردم محکم و مستدل سخن بگویید.

پشتوانه سخن مستدل بودن آن است و استدلال و منطق همیشه زیباست پس کلامت را به منطق و استدلال مزین کن. البته یکی از وجوه سدید مستند بودن است و شایسته است که مومن مستند صحبت کند.

3-وَ هُدوا إِلَى الطَّيِّبِ مِنَ القَولِ؛ به گفتارهای خوب و پاک زبانی راهنمایی شده‌اند.

بنابر این می شود سخن گفت و یا پاسخ داد اما زبان را به فحش و نیش آلوده نکرد. گاهی محتوای سخن پاک هستش اما با واژه های ناپاک بیان می شود.

4-فَقولا لَهُ قَولاً لَيِّناً؛ شما دو تن (موسی و هارون) به او (فرعون) با نرمی سخن بگویید 

خشونت چه رفتاری آن و چه گفتاری پسندیده نیست حتی اگر می خواهید با دشمنی مانند فرعون هم گفتگو کنید زبانت نرم و شیرین باشد تا چه رسد به اینکه طرف مقابلت مسلمان و دارای حرمت باشد.

و در پایان به مهمترین دلیل اجتماعی نیکو سخن گفتن در گفتگوها اشاره می کنم که قرآن کریم می فرماید: وَ قُل لِّعِبَادِى یَقُولُواْ الَّتىِ هِىَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّیْطَنَ یَنزَغُ بَیْنهَمْ؛ به بندگانم بگو: «سخنى بگویند که بهترین باشد! چرا که (شیطان بوسیله سخنان ناموزون)، میان آنها فتنه و فساد مى ‏کند. وقتی در گفتگو طرف مقابلت را تیر باران بی ادبی کردی و شخصیتش را لگد مال کردی و سرمایه آبروی او را که حاصل سال ها تلاش است از بین بردی، طبیعتا شما هم باید منتظر مقابل به مثل او باشید و این همان شروع منازعه است که ممکن است به توسعه دشمنی منجر گردد. از روایات معصومین (ع) هم استفاده می شود که یکی از فلسفه خوب سخن گفتن دوست داشتن خودت هست که بهانه را به دست دیگری ندهید تا چنگ به چهره شما بزند.

فروردین ماه 1403

عابدی

نقطه نظرات خود را در بخش کامنت زیر به ما هدیه دهید