باسمه تعالی
61 نکته در پیام رسانی ویژه امام جماعت دانشگاه ها
مقدمه:
مبلغان و ائمه جماعات ضمن اينكه نقش پيامرساني ديني را ايفا ميكنند و معارف اسلامي را به مخاطبين منتقل مينمايند، الگوهاي عيني و عملي نيز ميباشند. در آيات و روايات و كلام بزرگان از هدف، روش و منشهاي مبلغان ديني بسيار سخن به ميان آمده و برخي اساتيد و تلاشگران اين عرصه رساله مفصلي نگاشتهاند.اينجانب به بهانه مسئوليتي كه داشتم در جلسات كارگاههاي آموزشي ائمه جماعات دانشگاهها كه به صورت استاني برگزار ميشد، حضور مييافتم و مباحثي با ائمه جماعات محترم مباحثه ميكرديم كه بيشتر جنبه كاربردي داشت هر چند برخي از اين نكتهها حاصل مصاحبت با اساتيد گرانقدري همچون حجةالاسلام والمسلمين قرائتي بوده است.
با توصيه دوستان اين نكات را جمعآوري نمودم و اينك 61 نكته از آن مباحث انتخاب گرديده و تقديم عزيزان ميشود.اميد است از آن بهره كافي ببريم.
الف) ارتباطات امام جماعت
1-اولين مرحله تبليغي هر امام جماعت نحوه ارتباط گيري با مخاطبين است و بايد تمرين كنيم تا مهارت ارتباطگيري ما تقويت شود چنانكه گفتهاند ارتباط انس ميآورد و انس محبت و محبت ارادت به دنبال داره و ارادت منجر به تبعيت ميشود.
2-امام جماعت بايد با اعتماد به نفس بالا در مجموعه حضور یابد و در صورت داشتن نقطه ضعفي كه نياز به گوشهگيري است، موفق نخواهد بود.
3-سعي كنيم همیشه در سلام كردن سبقت بگيريم به ويژه زمانيكه تازه مشغول اقامه نماز جماعت در آن نمازخانه شدهايم و يا فرد تازه واردي را ميبينيم.
4-هر از گاهی چنددقيقهاي به كارمندان در محيط كار سرزده و چند موضوع را جهت يادگيري و یا احسن گفتن براي نقاط قوت آن كارمند مطرح کنیم و در صورت برجسته بودن در جاي ديگري و يا در بين صحبتها نقل كنیم.
5-شایسته است امام جماعت با ابزار و روشهاي نوين تبليغ آشنا باشد و داراي ايميل، وبلاگ، کانال يا سايت باشد.
6-از بيماران عیادت شود و به كسانيكه عزيزي را از دست دادهاند سر زده و تسلی دهیم. البته همراهي چند نفر از مامومين و يا مسئولين می تواند چهره خوشایندتری داشته باشد.
7- بطور مختصر براي مريضان در بين دو نماز و يا بعد از صلوتين دعا کنیم حتی اگر زمینه ای فراهم شود که مامومین “نام” مریض مورد نظرشان را با اسم ارائه کنند تاثیر بهتری دارد و اقبال بیشتری به نماز جماعت شکل می گیرد.
8-احوالپرسي و يا بازديد از اشخاص برجسته و ارزشي از قبيل خانواده شهيد، مدال آوران، نخبگان و …خالی از لطف نمی باشد.
9-امام جماعت برنامهريزي نمايد تا در بعضي برنامهها و فعاليتهاي ورزشي چه به عنوان بازيكن و چه تماشاگر حضور داشته باشد (توجه داشته باشيم كه افراط در اين موضوع از هيبت امام جماعت ميكاهد)
10-در یک اتاق خوابگاه گاهي با چاي يا شربت مهمان دانشجو شويم و يك محصول فرهنگي نيز هديه بدهيم.
11-امام جماعت بايد متناسب با محيطي كه نماز اقامه ميكند سعي نمايد تا با برخي اطلاعات و اصطلاحات تخصصي آنجا آشنا شود به عنوان مثال در يك محيط مهندسي یا محيط پزشكي اصطلاحاتي كه رد و بدل ميشود متفاوت است.
12-ارتباط امام جماعت با افراد متمول و همچنين اعضاي گروههاي سياسي، افراطي نباشد و با آگاهي و احتياط صورت گيرد.
13-شايسته است لباس امام جماعت رنگ روشن و مرتب باشد. به ويژه متناسب با مناسبتهای مختلف لباس و پوشش خود را تغییر دهد.
14-نیازی نیست تا امام جماعت در موضوعات و زمینه های مختلف تخصصی فرهنگی، درمانی، روانشناسی، حقوقی و… خود اظهار نظر نماید لذا سعی نماید موارد مذکور به کارشناسان آشنا و مورد اطمینان ارجاع دهد .
15-سعی شود بوسيله تلفن، پيامك و ايميل ارتباط با مامومین مستمر باشد.
16-مناسب است ائمه جماعات يك شهرستان در شهرهاي كوچك و يا دانشگاههاي يك استان ماهانه يا فصلي برای تبادل دریافتها و تجربیات جلسه مشورتي داشته باشند
ب) اقامه نمازجماعت
17-وقت شروع نماز جماعت مشخص و اعلام شود و امام جماعت اصرار بر آن داشته باشد.
18-در صورتي كه امام جماعت به دليل مشغلههاي اداري و يا ساير مسائل نتواند بصورت منظم و مستمر اقامه نماز جماعت داشته باشد و امكان اقامه توسط امام ديگري هست هر چند شرائط كمتري داشته باشد، اولي رها كردن اقامه است.
19-تلاش بر اين باشد كه چند دقيقه قبل و چند دقيقه بعد از اقامه در مكان مسجد یا نمازخانه حضور داشته باشيم و با حضار گفتگو داشته باشیم.
20-در جاهايي كه زمينه وجود دارد نماز صبح اقامه شود كه تاثير زیادي خواهد داشت.
21- شايسته است امام جماعت برنامهريزي نمايد و در هر شش ماه با امام جماعت ديگري يك هفته جابجا شودو بازخورد آن رابررسی نماید.
22-امام جماعت قرائت نماز خودش را حداقل سالي يكبار با يكي از متخصصين بررسي نمايد.
23-در ادارات و مكانهاي عمومي و دولتي وقت اقامه نماز جماعت نبايد از 20 دقيقه تجاوز نمايد.
24-مناسب است گاهي وقتها خود امام جماعت بلند شودو اذان بگويد هر چند با صوت عادي باشد.
25-امام جماعت سعي كند كارهاي مربوط به خودرا در مسجد خودش انجام بدهد وکارهایش كمتر دستوری باشد مثلاً محراب را خودش منظم كند و يا جانمازي را خودش پهن كند.
26-انجام نظرسنجي بوسيله فرمهاي مكتوب و یا … در باره برنامهها و شخص امام جماعت امری ضروری است تا از نظرات و پيشهادات مامومین ترتیب اثر بیشتری داده شود.
27-امام جماعت بعد از پایان نماز برگردد و با مامومين سلام و احوالپرسي داشته باشد. ( در خوابگاه دختران ملاحظه شود)
ج) فعالیت فرهنگی امام جماعت
28-در هر فصل با فرمهاي خاص از مخاطبين نيازشناسي فرهنگي انجام شود و سپس حتيالامكان طبق اولويتها،آنها را به کارگیری کند.
29-توجه داشته باشيد كه مخاطب هميشه نياز به پاسخ ندارد و گاهي نيازمند گوش دادن است و گاهي هم نياز به تاييد و همراهي کردن.
30-در سخنرانيهای مستمر سهم اخلاق، احكام و اعتقادات فراموش نشود و يكي را فداي ديگري نكنيد.
31-براي سخنرانيها و برنامهها عنوان جذاب و كوتاه انتخاب نمائيد و مناسب است با تعدادي افراد خوشذوق مشورت كنيد.
32-بهتر است سخنرانيها کوتاه بوده و در زمانی حدود یک تا سه دقیقه جملات و مفاهیمی ویژه را منتقل کنیم.
33-در برنامههاي تبليغي و سخنرانيهايتان تفسير قرآن جایگاه ویژه ای داشته باشد و سعي كنيد اولويت بدهيد به آياتي كه اكثر مردم با آنها آشنا بوده ویا مورد نیاز آن مجموعه است و در روز با آن مفاهیم سروکار دارند.
34-سعي كنيم قبل از بيان احكام با ذكر حكايتي، مثالي، خاطرهاي و … زمينهسازي کرده و ذهنها را آماده سازيد.
35-احكام را به گونهاي نگوئيد كه تنفر آميز باشد و يا بعضيها خجالت بكشند و يا عدهاي برداشت ديگري داشته باشند و يا براي عدهاي مثل بچهها و نوجوانان بدآموزي داشته باشد.
36-از آنچه ميگويم يادداشت برداريم و آن را مستند نمائيم و در آينده مرور كنيم و آن را كامل نمائيم. به حافظه اعتماد نکنیم.
37-زمينه براي مشاوره غير حضوري از قبيل مشاوره تلفني و يا مكاتبهاي ايجاد شود.
38-هميشه لازم نيست خودتان صحبت كنيد، بلكه زمینه ای فراهم كنيم كه يكي از مامومين يك روايت و يا خاطرهاي نقل كنند.
39-گاهي وقتها بصورت عيني، كالاي فرهنگي خوبي را که سراغ داريم معرفي كنيم مثلا كتابي را بياوريم و از ویژگی هایش بگوئيم و اینکه امكان تهيه آن از فلان مكان وجود دارد.
40-امام جماعت بايد شوراهاي مشورتي از قشرها و سنين مختلف که دارای نظرات خاص و متنوع فرهنگی و دینی هستند تشكيل دهد و جداگانه با آنان گفتگو نمايد تا از این راه به راهکارهای مناسبی دست یابد.
41-تهيه و اعطاء تقديرنامه به ايثارگران، ممتازين علمي ، اساتيد و اشخاصي كه كار برجسته و قابل تقديري انجام ميدهند (اگرچه ممکن است كه گاهي از ديد مردم كار مورد تقدیر ما كوچك باشد اما از نظر ديني و ارزشي و فرهنگی كار برجسته ای است که ممکن است فراموش شده باشد پس ما آن را بزرگ شماريم و تبيين نماييم).
42-بعضي از احكام و موضوعات اجتماعی و مذهبی را به صورت تصويري و يا سمعي-بصري ارايه دهيم كه ماندگاري آن در ذهنها بيشتر خواهد بود.
43- زمينه پرسش و پاسخ توسط امام جماعت به گونه ای ظريف فراهم شود.
44-اقدامات تشويقي از طرق مختلف به ويژه دادن جوائز فرهنگي انجام شود.
45-می توان بستههاي فرهنگي را همراه نوشتن جملاتی با محتواي محكم و ادبيات جذاب برای مناسبتها به نمازگزاران هدیه کرد
46-قرائت نيمصفحهاي قرآن بعد از نماز همراه با ترجمه آن لحاظ شود.
47-امام جماعت بايد از افراد محبوب، اساتيد ممتاز، پزشكان حاذق و… در جاي مناسب استفاده نمايد.
48-از خلاقيتهاي جوانان بيشتر استفاده نمائيم. مانندافرادی که صداي خوب، خط خوبي و … دارند
49-گاهي در يك محيط دانشجويي نظرسنجي نمائيد كه كدام استاد، يا كدام كارمند را بيشتر دوست داريد و يا در خوابگاه دانشجويي كدام دانشجو محبوب تر است و دلايل آن چيست، سپس به آن استاد يا كارمند يا دانشجو تبريك بگوئيد كه دیگران شما را به اين دلايل دوست دارند تا این گونه اخلاق مداری در جامعه تقدیس شود.
50-برخي از برنامهها و يا اعمال غير واجب كه مدتها در حال انجام است براي اينكه عادت نشود برای مدتی تعطيل كنيم و مخاطبين را براي تامل و يا بازنگري در آن فرا بخوانيم.
51-فرم تصحيح نماز تهيه شود و با ورود خوب سعي شود اولاً آشكارا نباشد و ثانيا اگر فردي اشتباه زيادي داشت در مرحله اول صرفا غلطهاي فاحش آن را گوشزد نمائيد.
52-گاهي امام جماعت صدا يا فيلم خودش را ضبط كند و بازخواني نمايد و كلام و يا ظاهر رفتاري خودش را اصلاح نمايد.
53-مطالبي كه امكان انتشار در جامعه و رسانه ها وجود دارد نيازي به گفتن نيست و نباید با بیان تکراری آنها وقت مخاطب را بگیریم و در او کسالت و دلزدگی از محیط ایجاد کنیم.
د) مدیریت مساجد ونمازخانه
54-فعاليتهايی كه در يك مسجد و يا نمازخانه باید انجام شود اعم از كار فرهنگي و یا مديريتی احصاء شود و تعدادي از مامومين مسئوليت هركدام را بپذيرند.
55-امام جماعت بايد بر اطراف مسجد و يا نمازخانهاي كه در آن اقامه نماز جماعت ميشود، اشراف و اطلاع اجمالی داشته باشد (هم شناخت از افراد و هم از جهت موقعيت مكانی )
56-در مساجد و نمازخانهها براي استفاده از بوي خوش و صداي خوش برنامه ریزی شود.
57-اطلاعرساني به موقع در مورد مراسم، امور مديريتي، سرپرست مسجد، كارهاي فرهنگي و خلاصه سخنرانيها در يك پايگاه اينترنتي و يا حداقل در يك کانال ثبت شود.
58-در مراسم مهم و يا جلسات مشورتي از فعالين مسجد و نماز خانه دعوت به عمل آيد.
59-امام جماعت بايد حداقل تعدادي از آيات و روايات پر استناد و ادعيه رايج را حفظ نمايد تا در جای مناسب برای افزایش نفوذ کلام از آن استفاده کند.
60-براي هر مناسبت ،يك صفحه شامل پيشينه، اهميت، اعمال آن و توصيههای مربوط به آن روز به شکلی جذاب و به روز تهيه و طراحي نمايد و يك روز قبل آن را توزيع نمايد.
61-نيازي نيست هر گونه اطلاعرساني توسط امام جماعت صورت گيرد، مامومين را توجیه نمایید تادر موضوعات فرهنگي ، موضوعات قرآني ، موضوعات سياسي و … سراغ مسئول مربوطه بروند و آنها اطلاعرساني نمايند.
عین اله عابدی -سال1383
