بسم الله الرحمن الرحیم
تقوا مجموعه ای از آری و نه گفتن!
تقوا یکی از اصطلاحات قرآنی است که مباحث زیادی در باره آن طرح شده است ، در این جلسه مبحثی دیگری در باره تقوا که امروزه نیازش بیشتر از پیش احساس می شود، با عنوان “تقوا مجموعه ای از آری و نه گفتن! است ” به صورت مختصر توضیح می دهیم .
به یک اعتبار تقوا تشکیل شده است از یک مجموعه که نیمی از آن “آری” و نیمی دیگر “نه” می باشد تقوا هم بایدها و هم نبایدها را شامل می شود، زندگی اسلامی عبارت است از آری گفتن به خوبیها و نه گفتن به زشتیها ، بخشی از تقوا نه گفتن است باید تمرین کنیم در بعضی از جاها نه بگوییم اما در خصوص نه گفتن دو نکته مهم است:
نکته اول: شناخت مواضع نه گفتن!
باید مطالعه متون دینی و در راس آن تدبر در قرآن را در دستور کارمون قرار بدیم و به مطالعه هم اکتفا نکنیم و از وعظ و نصیحت عالمان دینی به صورت حضوری استفاده کنیم ، باید مهارت پیدا کنیم که کجاها نه بگوییم !، باید بصیرت پیدا کنیم که به چه کسانی نه بگوییم! ، باید یاد بگیریم که در چه زمانی نه بگوییم! باید آشنا بشیم که در چه شرایطی نه بگوییم! ، اینها جزو اصول زندگی است و به تعبیری جزئی از تقوا است. باید این نکته را اضافه کنیم که افرادی که بیشتر در اجتماع فعال هستند در عمل شناخت بیشتری از مواضع نه گفتن دارد مثلا افرادی که از کوچکی روی پای خودش می ایستد شناخت بیشتری از سختیها و مشکلات دارد و راهکارها را بیشتر می شناسد
نکته دوم : هنر شجاعت نه گفتن!
وقتی مواضع نه گفتن را شناختی نوبت می رسد که آیا توان نه گفتن دارید؟ آیا در موقعیتی که نه باید گفت، می توانی نه بگویی؟ آیا شجاعت نه گفتن دارید؟
بعضی ها شجاعت ندارند در هر شرایطی نه بگویند و یا این قدرت ندارند که به هرکس نه بگویند!
باید اراده نه گفتن را در خودمان تقویت کنیم و فرزندانمان را برای این امر مهم تربیت کنیم
وقتی همکار یا دوستت از شما چیزی درخواست می کند و شما از اول امکانش را نداری محترمانه پاسخ نه بده ، اما اگر گفتی بعدا جوابت می دهم کار غلطی است چون اولا اون را بیخود امیدوار کردی و ثانیا معلوم نیست شما فرصت پیدا کنی نه بگویی ، و یا اگر بعدا نه بگویی این نه شما هزینه های بعدی را به دنبال خواهد داشت.
برخی خجالت می کشند نه بگویند، برخی می ترسند اگر نه بگویند موقعیت فعلی را از دست بدهند، برخی احساساتشان اجازه نمی دهد به طرف مقابل نه بگویند. باید اولا تمرین کنیم و مهارت نه گفتن را در خودمان تقویت کنیم ، باید مهارت استدلال کردن را به فرزندانمان یاد بدهیم، باید یاد بدهیم که چگونه احساسات خودشان را مدیریت کنند. و ثانیا در این راه به خداوند متعال تکیه و توکل کرد.
ما در قرآن و نماز هر روز تمرین می کنیم که به افرادی و به عمل آنها نه بگوییم ، غیرالمغصوب علیهم و لا الضالین پس نتیجه می گیریم که تقوا همان خواسته ما در نماز است که می گوییم اهدنا الصراط المستقیم و صراط مستقیم یک آری دارد و آن آری به صراط انعمت علیهم است و در مقابل یک نه دارد که غیر المضوب علیهم و لا الضالین است.
از مجموعه گفتارهای قرآنی- عین اله عابدی
دانشگاه علوم پزشکی تهران
هفتم رمضان المبارک 1436
