روزه زمینه ساز تقوا
قرآن کریم روزه را تقوا نمی داند زمینه تقوا می داند ، آن را زمینه ساز می داند در این فرصت کوتاه این مفهوم را توضیح خواهیم داد
هر کس روزه گرفت ،متقی نمی شود چون در مرحله اول باید روزه را با تمام آدابش انجام داد ، ظاهر روزه خود نگهداری است یعنی از سحر تا افطار آب نمی آشامد،غذایی نمی خورد و مبطلات روزه را انجام نمی دهد؛ ممکن است کسی روزه را از روی ملاحظه خاصی انجام دهد و یا از روی عادت انجام دهد. و در مرحله دوم اگر روزه با آداب و شرایطش انجام شد زمینه ساز تقوا است یعنی فرصتی برای ما بوجود می آورد که در مسیر طاعت الهی قرار بگیریم
قرآن کریم می فرماید:
” يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ” (بقره آیه 183)
ای کسانی که ایمان آوردید روزه بر شما واجب شد.
نقطه ضعفی که ما انسانها داریم و از طبیعت ما ناشی می شود این است که از تنهایی می ترسیم. همیشه دلمان می خواهد با جمع باشیم هر چند آن جمع ناحق باشد. اگر به کسی بگوییم آقای فلانی! ما برنامه ای داریم تشریف بیارید ، اول سوال می کند چه کسی میاد؟ .
چند نفر میاد؟ اگر خودش تنها باشد و یا جمع زیادی شرکت نکنند دیگر کاری به مفید بودن برنامه ندارد
قرآن کریم به این نقطه ضعف اشاره کرده که روزه را برقبلی ها نیز واجب کردیم، پس شما تنها نیستید در ادیان قبل هم روزه واجب بود البته با شرایط سخت تری .
قرآن در پایان این فراز می فرماید لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ ؛ شاید متقی شوید و شاید با تقوا بشوید. تقوا چیه؟ تقوا یک ملکه است و یک قدرت است، این قدرت در انسان ایجاد می شود که نمی گذارد گناه کند ،نمی گذارد معصیت کند، وقتی انسان به خدا نزدیک می شود احساس سبکی می کند.
روزه گرفتن ،شکم را خالی نگه داشتن و مراقب این اعضای بدن بودن به انسان قدرت می دهد باعث شده تا انسان یک ملکه پیدا می کند، یک توان درونی و روحی پیدا کند.
اخیرا” مد شده که روزه می گیرند برای لاغری. اگر کسی قصد لاغری بکند روزه نگرفته، تقوی ایجاد نمی شود . یکی از حکمتها و منافع روزه این است که لاغر و سالم می شوید
در روزه گرفتن باید قصد قربت بکند باید قصد کنید من برای رضای خدا روزه می گیرم. نه برای اینکه به هر حال یازده ماه خوردم و هیچ حرکتی نداشتم و مثلا” وزنمان 30 کیلو اضافه شده ، الآن می خواهم روزه بگیرم ، این نه تنها تقوا نیست بلکه زمینه ساز تقوا هم نیست.
پس روزه گرفتن با آدابش زمینه تقواست، از نظر معنوی انسان وقتی زورش به خودش می رسد که جلوی شکمش را بگیرد و جلوی گناه کردن اعضاء بدنش را بگیرد و خیلی هوس ها را در ظرف این سحر تا افطار کنترل کند در این صورت قدرتمند میشود . آدم های تابع هوی و هوس آدمهای ضعیفی به شمار می آیند
پس یکی از نتایج روزه داری لاغری و سلامتی جسم است و یا منفعت دیگری به نام تقویت اراده به دنبال دارد چنانکه مرتاضها هم از این قاعده استفاده میکنند وقتی جلوی هوا وهوس خودشان را بگیرند و به خودشان سختی دهند و ساعتها به یک نقطه نگاه کنند و یا در یک شرایط سختی زندگی نمایند آن قدرت معنوی ایجاد می شود و می توانند تاثیر بگذارند .
ولی تاثیر ریاضت برای دنیا است و برای آخرت آنان فایده ندارد .اما روزه نوعی ریاضت شرعی است که به ما قدرت می دهد و ما را قدرتمند معنوی میکند و در آخرت هم نیز آثار دارد چون برای خدا و به دستور خداوند است .
“ایام معدوداتٍ فَمن کان مِنکُم مریضاً اوعلی سفر فَعِده من ایام اخَرُ و علی الذین یُطیقونه فِدَیه طعام مسکین “
اگر شما مریض بودید و روزه برای جسمتان ضرر دارد و یا به مسافرت رفتید روزه واجب نیست و همچنین کسانی که ضعیف هستند و طاقت ندارند. حال اگر دکتر می گوید ضرر ندارد و تشخیص خودتان خلاف آن است میتوانید روزه بگیرید. اگر مریضی شما حاد باشد و خودتان تشخیص نمی دهید می توانید به یک دکتر اعتما د کنید. البته مریضی که نمی تواند روزه بگیرد باید برای هر روز یک مد کفاره بدهد.
“فَمن تطوعَ خیرا فَهوُ خیر لَهُ وا َن تصوموا خیر لکُم ان کنتم تعلمونَ “
بدانید دستورات الهی خیر شماست به جز خیر چیزی برایتان نمیخواهد آنچه به شما بگوییم بدون ملاحظه انجام دهید. خدا به شما خیر می دهد و خدا نیز به شما کمک می کند .
“و السلام علیکم و رحمه الله”
از مجموعه سخنرانی در ماه رمضان در دانشگاه علوم پزشکی تهران
29/3/1394