نخستين جشنواره ادبي و هنري نماز و نيايش دانشجويان سراسر كشور از 19 تا 22 مهرماه 83 در مسجد دانشگاه تهران برگزار شد.
در اين جشنواره آثار بسيار زيبايي در قالب خوشنويسي، نقاشي، خط و نقاشي، عكس و هنرهاي تجسمي به نمايش درآمد كه مورد توجه دانشجويان و ديگر بازديدكنندگان قرار گرفت.
مراسم اختتاميه جشنواره نيز در روز 22 مهرماه از ساعت 9 تا 30/11 صبح در تالار شهيد چمران دانشكده فني دانشگاه تهران برگزار شد.
در ابتداي مراسم سرود جمهوري اسلامي ايران نواخته شد و سپس آياتي چند از كلامالله مجيد قرائت گرديد. در ادامه، نماهنگ زيبايي با موضوع نماز و نيايش ارايه شد كه مورد توجه حضار قرار گرفت.
سپس حجتالاسلام عابدي؛ رياست ستاد اقامه نماز در دانشگاههاي كشور به ايراد سخنراني پيرامون جشنواره و اهميت نماز در دانشگاهها پرداخت. وي گفت: با توجه به افقها و ظرفيتهايي كه جامعه و نظام جمهوري اسلامي بايد داشته باشد وضعيت برگزاري نماز با كاستيهايي مواجه است يا قطعاً با آن افق فاصله دارد. اما اگر نيمنگاهي به بحث دانشگاهها داشته باشيم اين احساس و برداشت به وجود ميآيد كه وضعيت نماز در دانشگاهها و در جامعه دانشگاهي ما كاملاً با جامعه غيردانشگاهي متفاوت است. البته حق هم همين است چون آن چيزي كه در واقع ما بايد دنبالش باشيم علم و معنويت توأمان است. معنويت ميتواند به علم و علم هم ميتواند به معنويت كمك كند. اين دو اگر كنار هم باشند ميتوانند بسياري از فعاليتهاي زندگي ما را هم در دنيا و هم در آن بينش و اعتقادي كه ما نسبت به آخرت داريم تسهيل كنند. رييس ستاد اقامه نماز در ادامه سخنان خود به نظرسنجياي كه در مهرماه سال جاري در دانشگاهها انجام گرفته است پرداخت و خاطرنشان كرد: براساس اين نظرسنجي 86 درصد دانشجوها و دانشگاهيهاي ما اظهار علاقه و ارادت شديدي نسبت به بحث نماز دارند. همچنين در عواملي كه آنها را نسبت به نماز و نماز جماعت ترغيب ميكند در ابتدا، 80 درصد آنها والدين را اشاره كردند كه در اينجا بايد آن نهادهايي كه پيرامون بحث خانواده برنامهريزي ميكنند به اين مقوله توجه لازم را داشته باشند.
دومين عامل تعيين كننده بحث نماز، اساتيد و معلمان تعيين شدند. 65 درصد از دانشجويان و دانشگاهيان آشنايي خود را با بحث اخلاقي نماز، متوسط تلقي كردند كه متوليان برنامهريزي فرهنگي در دانشگاهها بايد نسبت به اين مقوله اهتمام بيشتري داشته باشند كه ضمن اشاعه و ترويج فرهنگ نماز به نتايج و آثار نماز، انشاءالله توجه جدي داشته باشند.
در مورد عوامل جذب كننده نمازهاي جماعت، به ترتيب اولويت، امام جماعت را اعلام كردند. اگر امام جماعت، امام جماعت خوب و داراي ويژگيهاي خوبي باشد قطعاً آنهايي كه به نماز جماعت علاقه دارند بيشتر در نماز جماعت شركت ميكنند. دومين عامل، شرايط و محيط حاكم در موقع نماز است. اگر برنامهريزي به گونهاي صورت بگيرد كه كلاسها و جلساتي كه حاضران در كنار آنها صورت ميگيرد بتوانند در نماز شركت كنند، بسيار مؤثر است.
همچنين، حجتالاسلام عابدي در مورد مؤلفههاي نماز در دانشگاهها گفت: امروزه ماه 1300 – 1200 امام جماعت در دانشگاههاي كشور داريم كه به اقامه نماز ميپردازند. ضمناً 27 درصد از اين عزيزان علاوه بر تحصيلات حوزوي، تحصيلات دانشگاهي هم دارند و 288 نفر از ائمه جماعات ما عضو هيأت علمي يا اساتيد مدعو در سطح دانشگاه هستند كه مشغول اقامه نماز نيز هستند. مؤلفه دوم، بحث مساجد و نمازخانهها است. در بانك اطلاعاتي كه در ستاد اقامه نماز در دانشگاهها برنامهريزي شده حدود 1455 نمازخانه ثبت شده، كه البته اكثر نمازخانههاي ما چون مسجد نيستند و براي نمازخانه تعريف نشدند داراي مشكلاتي از قبيل گرمايي و سرمايي، سرويسهاي بهداشتي و مشكلاتي از اين دست هستند كه انشاءالله بايد برنامهريزي شود و اين مشكلات برطرف شود. بيش از 80 مسجد در دانشگاهها داريم كه به عنوان مسجد و با معماري مسجد تعريف شده است كه البته 43 مسجد آن تكميل يافته و كامل شده است و بقيه آنها نيمه ساز است و حدود 30 دانشگاه ما مسجد ندارد.
مؤلفه بعدي، مشاركت دانشجويان و زمينه براي حضور آنها در فضاي نماز است كه به همين منظور در اكثر دانشگاههاي كشور كانونهاي دانشجويي نماز تأسيس شده است. البته ستاد اقامه نماز براي حمايت آنها با توجه به توان خودش توانسته كتبها و نرمافزارها و برنامههايي برايشان ارسال كند تا آنها استفاده كنند. اضافه كنم كه پايگاه اينترنتي اقامه نماز در دانشگاهها كه در كنار بحث نخستين جشنواره ادبي و هنري نماز دانشجويان افتتاح شده است كه فعلاً در سايت www.nahad.net تعريف شده و انشاءالله تكميل ميشود و به صورت مستقل فعاليت خواهد كرد. اميدواريم دانشجويان عزيز هم از آن استفاده كنند و هم آثار و فعاليتهاي پژوهشي خودشان را در ارتباط با نماز و نيايش براي ما ارسال كنند و اين پايگاه را تقويت نمايند.
در ادامه، رياست ستاد اقامه نماز در دانشگاهها به تبيين ضرورت اجراي جشنواره مذكور پرداخته و افزود: فراخوان آثار از ابتداي دي ماه سال گذشته و تا پايان فروردين ماه تمديد شد. بيش از 1200 اثر به دبيرخانه جشنواره رسيده است كه از اين آثار در بخش ادبي 450 اثر، در بخش هنرهاي تجسمي 383 اثر، در بخش عكس و فيلم 150 اثر و در بخش ويژه كه در قالب سه بخش قبلي نميگنجد بيش از 200 اثر رسيده است. خداوند انشاءالله همه ما را توفيق دهد تا بتوانيم در راه اقامه نماز و ترويج آن فعاليت كنيم.
پس از آن جناب آقاي دكتر حبيبي، رياست بنياد ايرانشناسي و رياست فرهنگستان زبان و ادب پارسي به سخنراني در مورد ضرورت اقامه نماز و نيايش در جامعه و ارزشهاي آن پرداخت و خاطرنشان كرد: حضرت رسول قبل از بعثت يك قسمت از ايام الحجبشان براي نيايش و نماز در غار حرا بود. خب اين معناهاي بزرگي دارد كه مردي بزرگ چون ايشان وقتشان صرف چه كاري ميشد. از ابتداي ظهور اسلام و دعوت ايشان هم، اولين كارهايي كه انجام ميشد، نماز جماعتهاي كوچك در مخفيگاهها بود. بعد اولين كاري كه در مدينه به دستور ايشان انجام شد تأسيس مسجد و اقامه نماز جماعت در مسجد بود. و اين يك راه و رسمي است كه بايد در آن غور و تفكر شود. حضرت امير شهادتش همگام با نماز بود. امام حسين(ع) آخرين لحظات زندگيش و آخرين كاري كه در ميدان شهادت انجام داد اقامه نماز است و دعا در حق كسي ميكند كه يادآوري نماز را انجام داد.
اينها وجوه عملي نماز است و جنبه نظري آن هم آيات قرآن است: «ان الصلاه تنها عن الفحشا و المنكر». نماز بايد به گونهاي باشد تا انسان را از فحشا و منكر دور كند. «حافظوا علي الصلوه» نماز را بايد محافظت كرد و يك قسمت از محافظت نماز هم خواندن نمازها در اول وقت است. يعني نمازآخر وقت، آن طوري حفظ نميشود. نماز هست ولي آن نمازي كه نماز خيلي خوب و قشنگ باشد، نماز اول وقت است. و پاسخ اول نماز اول وقت هم آن است كه ما همه كارهايمان را سر وقت انجام دهيم. اينكه ترافيك نميگذارد و گرفتار شديم و مزاحمتي داشتيم اينها همه هست، با همه اينها بايد نظم داشت وگرنه آدم اگر كاري نداشته باشد، نظم داشتنش هنر نيست. اين را كساني ميتوانند جدي بگيرند كه نمازهايشان هم، اول وقت است.
در ادامه بيانات خود به تأثير نماز در تربيت افراد اشاره كرد و افزود:
از ابتداي نماز و حتي وضوي آن تعليم و تربيت وجود دارد. و اين براي آن است كه نمازگزار، انسان شايستهاي شود. در سوره حمد كه در سراسر جهان قرائت ميشود اگر كه «اهدنا الصراط المستقيم» درست دريافت شود يعني فرد قبلاً تعريف صراط مستقيم را بداند و هدايت را هم از خدا بخواهد، آن وقت اهدنا الصراط المستقيم يك معناي خيلي جدي پيدا ميكند و آدم وقتي از يك بزرگي چيزي را تقاضا ميكند و ميخواهد بنايش بر اين است كه آن كار را انجام دهد و الا اين توهين به آن بزرگ است.
«اياك نعبد و اياك النستعين» يعني ما فقط تو را عبادت ميكنيم. پس عبادت ديگري را نميشود انجام داد. نه عبادت پول، نه مقام، نه عبادت جمال و زيبايي و هيچ يك از عناوين دنيايي را نميتوان كرد. ما همهمان ميدانيم كه چطور انسان برده و شيفته چيزي ميشود و اين نوعي عبادت است.
اگر يك مختصري از بردگيها و سرسپردگيها باشد، آن حصر وجود ندارد. حالا نميگوييم چون نميشود داشت پس اين كار را نكنيم. عبيد زاكاني يك شوخيهايي دارد. از او پرسيدند: چرا روزه نميگيريد؟ گفت: من مسافرم. گفتند: مسافر كجا؟ گفت: از دنيا به آخرت.
ببينيد، ميشود بهانههاي اين طوري درست كرد كه حالا كه ما نميتوانيم اياك النعبد را اجرا كنيم پس اصلاً لحاظ نكنيم. نه! بحث اين است كه قدم به قدم، ميشود اين عبادتهاي غير الهي را كم كرد ولي آن هدف عالي در دور دست مورد توجه قرار گيرد.
در پايان سخنان رياست فرهنگستان ادب و زبان فارسي، با حضور دكتر حبيبي، حجتالاسلام قرائتي و حجتالاسلام عابدي هدايايي را به رسم يادبود به برگزيدگان جشنواره دانشجويي اهدا گرديد.
