دانشگاه دوم تربیت معلم را دریابید!
عیناله عابدی
نظام آموزشی کشور در مواجهه با تحولات پرشتاب دانش، فناوری و دگرگونیهای نسلی، بیش از هر زمان به توانمندسازی حرفهای معلمان نیاز دارد. معلمان توانمند، با دانش روزآمد و مهارتهای نوین، خالق فضایی پویا و خلاق برای یادگیریاند. این توانمندسازی، نهتنها اثربخشی آموزش را ارتقا میدهد، بلکه روحیه خودباوری و رهاییبخشی را در دانشآموزان شکوفا میسازد. معلمان، بهعنوان راهبران تعلیم و تربیت، با ایجاد اعتماد و انگیزه، بذر خلاقیت را در کلاسهای درس میکارند. سرمایهگذاری در توانمندسازی معلمان، سرمایهگذاری در آیندهای است که نسلی آگاه و خودباور را به ارمغان میآورد. این فرآیند، از طریق آموزشهای مداوم و حمایتهای ساختاری، بنیان توسعه پایدار جامعه را استوار میسازد. تحول در آموزش، با معلمان توانمند آغاز میشود و بدون آن، نظام تعلیم و تربیت از نفس میافتد.
نزدیک به یک میلیون معلم شاغل در کشور برای بهروزرسانی دانش، بهرهمندی از تجربیات جهانی و ارتقای شایستگیهای حرفهای به پشتیبانی نظاممند نیاز دارند. اگر بهطور متوسط هر معلم سالانه 100 ساعت آموزش ضمن خدمت با تنوع موضوعی و روشهای نوین جهانی دریافت کند، باید مرکز و یا دانشگاهی را پیش بینی کرد که ظرفیت ارائه 100 میلیون ساعت آموزش تخصصی و عمومی با شیوه های نوین را برای 30 سال خدمت معلمی داشته باشد. با این حال، مرکز بهسازی سرمایه انسانی آموزشوپرورش، که میتوانست محور این تحول باشد، در هالهای از بلاتکلیفی و غفلت به سر میبرد. سالهاست که وزارت آموزشوپرورش فعالیتهای «مرکز ضمن خدمت» را کمرنگ کرده و حتی ردیف بودجه مستقل آن را حذف نموده است، بیآنکه زنگ خطری از سوی نهادهای نظارتی به صدا درآید.
در دو سال اخیر، این مرکز میان دانشگاه فرهنگیان – که بر اساس اساسنامهاش مأموریت توانمندسازی معلمان را بر عهده دارد – و وزارت آموزشوپرورش، سرگردان مانده و جایگاه نهادی آن همچنان مبهم است. نهادهای سیاستگذار نیز گام مؤثری برای احیای آن برنداشتهاند: سازمان برنامه و بودجه اعتباری برای این مأموریت کلان تخصیص نداده، سازمان امور اداری و استخدامی برای تأمین نیروی انسانی متخصص و ساختار آن متناسب با ماموریت و گستره فعالیت، اقدامی نکرده، و مجلس شورای اسلامی در قانونگذاری و نظارت سکوت پیشه کرده است. این غفلت، در حالی رخ میدهد که بازآموزی معلمان نه امری حاشیهای، بلکه راهبردی حیاتی برای توسعه پایدار کشور است. بدون معلمان توانمند، کیفیت آموزش فرو میپاشد و فرصتهای تربیتی نسل آینده از دست میرود. خلأ سیاستگذاری و کمتوجهی به منابع انسانی، بزرگترین تهدید پیشروی نظام تعلیم و تربیت است.
مرکز بهسازی و توانمندسازی سرمایه انسانی آموزشوپرورش را میتوان بهحق «دانشگاه دوم تربیت معلم» نامید. دانشگاه فرهنگیان، با ظرفیت علمی، ساختار تخصصی و ارتباط نزدیک با بدنه آموزشوپرورش، توانایی ایفای نقش محوری در ارتقای صلاحیتهای حرفهای معلمان را دارد، مشروط بر آنکه:
- سند جامع شایستگی عمومی و تخصصی معلمی و برنامه های مهارتی تصویب و اجرائی گردد.
- ساختار مرکز توانمندسازی ذیل این دانشگاه تثبیت و تقویت شود؛
- ردیف بودجه مستقل از سوی سازمان برنامه و بودجه برای آن تخصیص یابد؛
- امکان جذب مدرسان متخصص و مجرب فراهم گردد؛
- همکاریهای ملی و بینالمللی برای توسعه محتوای آموزشی و انتقال تجارب جهانی شکل گیرد؛
- زیرساختهای فیزیکی و تجهیزات مناسب در تمامی استانها برای این مرکز پیشبینی شود.
اکنون زمان عمل است. مرکز توانمندسازی معلمان باید از وضعیت تعلیق خارج شده و بهعنوان نهادی کلیدی در توسعه منابع انسانی آموزشوپرورش، مورد حمایت قاطع قرار گیرد. وزارت آموزشوپرورش، مجلس شورای اسلامی، سازمان برنامه و بودجه و سازمان امور استخدامی باید پاسخگوی این کمکاری باشند و با گامهای عملی، این ظرفیت ملی را احیا کنند. بیتوجهی به این مرکز، نهتنها معلمان را تضعیف میکند، بلکه آینده نظام آموزش رسمی و عمومی کشور را به مخاطره میاندازد. مرکز توانمندسازی معلمان را دریابیم؛ آینده کشور درگرو معلمان دلسوز، با انگیزه و توانمند امروز است.
