عملکرد ستاد مرکزی اقامه نماز در بوته نقد

عملکرد ستاد مرکزی اقامه نماز در بوته نقد
مقدمه: چندی پیش ، حجت السلام عین ا… عابدی، در راستای برگزاری اجلاس های متعدد نماز که در کشور برگزار می شود، طی مصاحبه ای به ارایه نقطه نظرات، انتقادات و راهکار های خود پرداختند و ماحصل این گفتگو را باهم می خوانیم:

با توجه به اینکه جنابعالی به عنوان دبیر ستاد عالی اقامه نماز در دانشگاه ها، با ستاد مرکزی اقامه نماز مرتبط هستید و طبیعتا با این ستاد آشنایی نزدیکی دارید، عملکرد ستاد مرکزی اقامه نماز را چگونه ارزیابی می کنید؟

ستاد مرکزی اقامه نماز نیز مانند هر ارگان و ستاد و سازمان دیگری نقاط قوت و ضعف هایی دارد. بنده نقطه قوت عملکرد این ستاد را اولا مربوط به مقدس بودن امر نماز می دانم که سبب شده عموم افراد به همکاری صمیمانه و مخلصانه علاقمند باشند و ثانیا لطف و صفا و سوز دل حجت الاسلام قرایتی که منشا برکات و خیرات بسیاری در این ستاد شده است.
و اما ضعف ساختاری به همراه ضعف محتوایی جز نقاط ضعف آشکار ستاد محسوب می شود. وظیفه این ستاد صرفا هماهنگی نیست، به ویژه زمانی که ابزار و اسباب مناسب هم در اختیار ندارد. معنای ستاد، سیاستگذاری، برنامه ریزی و نظارت است.  اما ستاد هیچگونه برنامه ریزی سیستماتیک ندارد. لذا ارزیابی هم بالتبع در بستر برنامه ریزی است که معنادار می شود، پس با وضعیت فعلی، ارزیابی فنی و دقیقی هم امکان ندارد. چون ارزیابی، بررسی شاخص های برنامه هاست و زمانی که برنامه ریزی صحیحی نباشد، ارزیابی هم بی اساس خواهد بود.

ستاد اقامه نماز که با حمایت قانونی دولت شکل گرفته، باید یک ستاد استراتژیک باشد. به گونه ای که هر ساله راهبرد های سالانه و چندساله را برای ترویج و توسعه فرهنگ اقامه نماز ترسیم نماید و افق های روشنی برای این امر مقدس به تصویر بکشد و سهم توفیق هر دستگاه را سالانه گوشزد نماید و از طرفی نیز مدل ارتباط ستاد مرکزی اقامه نماز با ستاد های اقامه نماز در وزارت خانه ها و نهادها در مصوبه هیات وزیران به گونه ای ضعیف ترسیم شده است که خود مشکلات را مضاعف نموده است.

همانگونه که مستحضر هستید، مقام معظم رهبری در طی سیزده اجلاس سراسری نماز که تاکنون برگزار شده است، سیزده پیام مشروح و جامع خطاب به اجلاس صادر کرده اند. به نظر شما ستاد مرکزی اقامه نماز تا به حال چقدر در عمل به این پیام موفق بوده است؟

باید گفت ستاد در انجام این مهم چندان موفق نبوده است و نارسایی و نواقص در بخشهایی از ستاد به وضوح دیده می شود. البته دستگاه های متعددی به طور مستقیم مورد خطاب بوده اند ولی به وظیفه خود خوب عمل نکرده اند،  از آنجائی که ستاد باید مجموعه ای برای برنامه ریزی جامع و پیگیری مطالبات رهبری  و در واقع موتور محرکه ترویج نماز در کشور است می بایست زیر عینک نقد و بررسی بیشتر قرار گیرد. و نارسایی در ستاد به گونه ای است که رهبری در پیام امسال خود به اجلاس نماز، به گونه ای وارد آسیب شناسی ستاد شدند. ایشان فرمودند: «کار لازم امروز آن است که هیات هایی برای تعیین دقیق ماموریتهای این دستگاه ها تشکیل شود و بر اثر آن برنامه زمانبندی شده همه فعالیت ها و خدماتی که وظیفه آنها است با شیوه ای علمی و واقع بینانه فراهم گردد و هیات کارآمد دیگری مامور پیگیری و نظارت مستمر بر پیشرفت این فعالیتها و خدمات گردد…» این فراز اشاره دارند که ستاد باید برنامه ریزی بلند مدت داشته باشد. ثانیا شیوه فعالیتها و برنامه ریززی ها باید علمی باشد. ثالثا بر اساس امکانات و پارامتر های موجود به صورت واقع بینانه عمل نماید و هیات کارآمدی مامور پیگیری شود و گروهی نیز برای نظارت تعیین شود. آن هم نظارتی مستمر، به گونه ای که مسوولین امر را تشویق یا سرزنش نماید.

این هیات نظارت مذکور، از چه کسانی تشکیل شده است؟

آنگونه که در پیام آمده است این هیات باید مرکب از افراد عالی رتبه ای به عنوان داور و ناظر باشد، البته این هیات به تعبیر ایشان در یک فرآیند منطقی قرار دارد و سازوکار اجرایی خاص خود را می طلبد که می بایست تامین شود. خوشبختانه رییس جمهور برای تحقق این دغدغه دستورات لازم را به هیات دولت داده اند. نماینده ای نیز به عنوان نماینده رییس جمهور در امر ترویج فرهنگ نماز منصوب نمودند که این نماینده اخیرا به عنوان قایم مقام ستاد اقامه نماز نیز منصوب شده اند و امیدواریم با سابقه و تجربیات خوبی که از جانب آقای رضایی در سایر عرصه های فرهنگی سراغ داریم، شاهد تحولات عمیق و فزاینده ای در عرصه ترویج امر مقدس نماز باشیم.

به نظر می رسد که ستاد مرکزی اقامه نماز در بخش تحقیقات و انتشارات خود موفقیت زیادی داشته است. نظر شما چیست؟

بله. فکر می کنم این بخش ستاد توفیقات خوبی داشته است. اما مهمترین آسیب این بخش این است که بیشتر به مباحث نظری و تالیفات پرداخته است. در صورتیکه آنچه از این بخش انتظار می رود، ارایه مباحث راهبردی و کاربردی برای ترویج امر اقامه نماز است. امروزه بخش تحقیقات باید موضوعات متنوع  را از زوایای مختلف نظرسنجی نماید و از این گذار، راهکار های مشخص و با ارزشی در اختیار مجریان قرار دهد. حتی در همان بخش نظری هم کتابی جامع و مانع متناسب با نیاز مخاطبین نوشته نشده است. به عنوان مثال، مبحث «اسرار نماز» یکی از مباحثی است که مورد نیاز و توجه قشر جوان است که متاسفانه این قشر در این باره اطلاع و دانسته زیادی ندارند. پس ستاد با هدف نیازشناسی کتاب منتشر و تالیف نمی کند، بلکه هرکس با ذوق خود کتابی نوشت و دارای حداقل شاخصه ها بود، ستاد آن را چاپ و منتشر می کند.

ستاد اقامه نماز در دانشگاهها ضمن فعالیتها و برنامه های خود، در عرصه ترویج فرهنگ نماز، چه فعالیت مهمی صورت داده است؟

ما در این زمینه در دو بخش فعالیت و سرمایه گذاری کرده ایم. یکی در بخش ائمه جماعات که کارهایی از قبیل ارتقاء دانش ایمه جماعات از طریق برگزاری کارگاه های آموزشی، ارسال کتب مختلف و ارسال نشریه «مسجد دانشگاه» بوده است و در بخش دانشجویی فعال کردن کانونهای نماز در دانشگاههای کشور و پشتیبانی علمی از طریق کتب، جزوات و نرم افزار های مختلف بوده است و سال گذشته همایش نماز دانشجو برگزار شد و امسال بحول قوه الهی نخستین جشنواره علمی و ادبی نماز و نیایش ویژه دانشگاه های سراسر کشور کلید می خورد. اما مهمترین اقداماتی که می بایست انجام داد، فعال سازی و نهادینه کردن ستاد های اقامه نماز در دانشگاه های کشور است که در تابستان امسال ستاد اقامه نماز در دانشگاه ها، پیش نویس طرحی را که به مراجع ذی ربط پیشنهاد داده است و در دو سطح تعریف شده است: اول: ستاد عالی اقامه نماز در دانشگاه ها با حضور وزیر علوم ، تحقیقات و فناوری و وزیر بهداشت و علوم پزشکی و مسوولین نهاد های مرتبط با دانشگاهها و دوم:  تشکیل ستاد اقامه نماز در هر دانشگاه با ریاست رییس دانشگاه و دبیری نهاد.

به عنوان سوال آخر، پیشنهاد علمی شما جهت ترویج فرهنگ نماز در جامعه چیست؟

به نظر من بهترین و عمده ترین کار برای هرچه معنوی تر کردن و بسط فرهنگ نماز در جامعه و در مطبوعات کشور تشکیل مجموعه ای به نام «باشگاه خبرنگاران نماز» می باشد که در صورت تحقق این امر، اشاعه و ترویج فرهنگ نماز، سیر صعودی و سریعتری خواهد داشت و هزاران جوانان علاقمند بصورت افتخاری در این عرصه فعال  و به توسعه و نقد خواهند پرداخت.

نشریه اذان شماره 78 آذرماه 1382