طرح 11- طرح توانمندسازی فرهنگی و اجتماعی مهارت آموزان ماده 28 دانشگاه فرهنگیان

دستورالعمل توانمندسازی فرهنگی و اجتماعی مهارت آموزان ماده 28

آبان ماه 1396

نقش معلم و مربى در جامعه‏ى ما، نقش طراز اول است

(مقام معظم رهبری)

مقدمه:

در فرهنگ اسلامي و ايراني ما، معلم از‌‌ ديرباز از جايگاه ويژه اي برخوردار بوده است و در برهه كنوني هم به عنوان كارگزار اصلي نظام آموزش و پرورش نقش محوري ايفا مي كند، زيرا علاوه بر نقش هدايتي، حمايتي،  تقويتي و سامان دادن به فعاليت هاي يادگيري دانش آموزان، بخش اصلی مسئولیتِ زمینه سازی مناسب برای  رشد هماهنگ ابعاد وجودی آنان نيز به عهده معلم است.

بر این اساس معلم شايسته، معلمي است كه راه و رسم چگونه آموختن، چگونه تغيير دادن، متحول شدن و در یک کلام چگونه زيستن را به دانش آموزان مي آموزد و همزمان به خودسازي و کسب وارتقاء مداوم شایستگی های معلمی خويش توجه دارد. چنين معلمي علاوه بر اینکه عشق، علاقه، توان و استعداد معلمي داشته باشد، بایدبرای ایفای چنین مسئولیت خطیری در ابعاد  گوناگون بخوبی آمادگی داشته باشد.در این راستا معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه فرهنگیان با هدف نهادینه کردن نگاه یکپارچه به فرایند تعلیم و تربیت با رویکرد تعالی بخشی در کلیه مولفه های نظام تعلیم و تربیت رسمی عمومی^[1] وتوسعه مستمر شایستگی ها و توانمندیهای اعتقادی، تربیتی، علمی و حرفه ای فرهنگیان^[2]، اقدام به برگزاری دوره توانمندسازی فرهنگی و اجتماعی مهارت آموزان ماده 28 نموده است.

برگزاری این دوره های مهارتی و فرهنگی می تواند به آماده سازی مهارت آموزان و به تبع آن در آینده به افزایش مشارکت و اثر بخشی تربیتی و اجتماعی آنان در مدارس کمک نماید؛ در این زمینه سعی گردیده تا با مطالعه و بررسی سند تحول بنیادین به عنوان سند بالادستی و رعایت ملاحظات نظری ، به اجرایی و عملیاتی نمودن بخشی از اهداف و برنامه ها ی نظام تعلیم و تربیت پرداخت.در این راستا دستورالعمل توانمندسازی فرهنگی و اجتماعی مهارت آموزان به شرح زیر تدوین و جهت اجرا اعلام می شود.

ماده1:کلیات

دانشگاه فرهنگیان دانشگاهی است که با هدف تامین و تربیت معلمانی موٌمن و معتقد به مبانی دینی و ارزش های اسلامی و انقلابی، دارای فضائل اخلاقی و ارزش های والای انسانی،کارآمد و توانمند در طراز جمهوری اسلامی تاسیس گردیده است. بر این اساس معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه در راستای تکوین هویت و شخصیت معلمی مهارت آموزان جذب شده می بایست برنامه ریزی لازم و مشخصی را در زمینه های فرهنگی و اجتماعی معمول نماید. براساس ماده 28 اساسنامه دانشگاه، مصوب جلسه 704 مورخ 16/10/90 شورای عالی انقلاب فرهنگی، دانشگاه­فرهنگیان برای جبران کمبود نیروی انسانی وزارت آموزش­وپرورش اقدام به جذب حدود 7200دانشجوی فارغ التحصیل سایر دانشگاه های کشور در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در سال 95 نمود تا پس از طی دوره آموزشی تخصصی حرفه معلمی امکان حضور در مدارس کشور را پیدا نمایند. به همین منظور معاونت فرهنگی – اجتماعی برای فراهم سازی زمینه های توانمندسازی فرهنگی، تربیتی و اجتماعی مهارت آموزان، با بهره گیری از اسناد بالادستی و با توجه به محدودیتهای مختلف طرح چهار مرحله ای را در دستور کار قرار داده است. در گام اول برنامه بایستی اطلاعات اولیه و پایه ای راجع به داشته ها و معلومات فرهنگی و اجتماعی مهارت آموزان را  احصاء نمود . فلذا مهارت آموزان عزیز به سامانه سجفا مراجعه و نسبت به ثبت فعالیت های فرهنگی و اجتماعی خویش که در طول تحصیلات دانشگاهی کسب نموده اند، اقدام می نمایند.

یکی از اهدافی که در این دوره مورد توجه است، اجرایی نمودن راهبرد13  از سند تحول بنیادین می باشد که در آن به توسعه مستمر شایستگی ها و توانمندی های اعتقادی،علمی، تربیتی و حرفه ای فرهنگیان تاکید شده است که در مرحله دوم محقق می شود. در این زمینه کتب و فیلم های با محوریت اعتقادی، فرهنگی و تربیتی به صورت خودآموز در اختیار مهارت آموز قرارداده می شود تا ضمن مطالعه،  به نقد و بررسی آنها بپردازد.

در مرحله سوم و در راستای راهکار4/18مبنی براستفاده بهینه از دانش و تجربه نخبگان و پیشکسوتان آموزش و پرورش، ضمن انجام مصاحبه با معلمان موفق، از تجارب آنها بهره برده و مهمترین تجارب فرهنگی- تربیتی آنان را به ثبت می رساند.

در مرحله چهارم و پایانی نیز مهارت آموز ضمن بهره گیری از یافته ها  و شناسایی مسائل و مشکلات و براساس مطالب تئوری و همچنین تجربه فعالیت های فرهنگی و اجتماعی، به  ارائه راهکار و تدوین نقشه راه می پردازد.

ماده 2:اهداف دوره

هدف اصلی این دوره، با توجه به شرایط خاص مخاطبان، ایجاد آمادگی در مهارت آموزان برای ایفای نقش موثر تربیتی و اجتماعی توسط ایشان در فضای آموزشی و مدرسه و عملیاتی نمودن معلم به مثابه مربی است، اما علاوه بر آن اهداف دیگری را دنبال می نماید که مهمترین آنها بدین شرح است:

1-آشنایی مهارت آموزان با اصول و مبانی فرهنگ و تربیت اسلامی

2-ایجاد شرایط لازم برای جامعه پذیری و تقویت روحیه مشارکت اجتماعی معلمان

3-تدارک زمینه های مواجه با عناصر  تقویت کننده منش و اخلاق معلمی

4-آشنایی با معلمان موفق و استفاده از تجربیات آنان برای افزایش توانمندی خود در حوزه معلمی

ماده3: سطوح اجرای طرح

دوره توانمندسازی فرهنگی و اجتماعی مهارت آموزان در دو سطح اجرا می شود:

1-معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه

2-پردیس های سراسر کشور

با تشکیل دبیرخانه دوره توانمندسازی فرهنگی مهارت آموزان ماده 28 درمعاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه ضمن تهیه و تدوین محتوی و سرفصل های دوره، بر نحوه اجرا نیز نظارت می شود.  در این زمینه کارگروه اجرایی و کارگروه راهبری تشکیل و در خصوص محتوی و سرفصل های آن با کمک اساتید مجرب اقدام می نمایند. تهیه منابع و ارسال آن و همچنین برگزاری کارگاه توجیهی برای اساتید و مستندسازی  برعهده این معاونت خواهد بود.

در سطح پردیس هم به نسبت هر 30 مهارت آموز، یک استاد به عنوان مشاور و ارزیاب در طول دوره حضور خواهد داشت و در خصوص نحوه تهیه گزارش ها و انجام مراحل چهارگانه و پاسخگویی به سئوالات و ابهامات مهارت آموزان به آنها خدمات مشاوره و راهنمایی می دهد.

جدول شماره 1:مراحل و برنامه زمانی

ماده 4: بودجه بندی امتیاز

کل امتیاز چهاربخش  275نمره دارد که شامل: بخش اول40امتیاز ، بخش دوم 80امتیاز ، بخش سوم 55 امتیاز و بخش چهارم 100 امتیاز دارد. لازم به یادآوری است که کسب 178.5نمره از مجموع 275نمره الزامی است و مهارت آموز محترم در هر مرحله باستثنای مرحله اول بایستی 65درصد نمره را به عنوان حداقل امتیاز کسب نماید.

ماده5: مراحل و فرآیند اجرا

مهارت آموزان محترم مطابق با برنامه زمانی پیش بینی شده بایستی مراحل ذیل را براساس دستورالعمل به انجام برسانند:

مرحله اول:  مهارت آموزان  محترم  می بایست نسبت به بارگذاری فعالیت های فرهنگی و اجتماعی خویش که در طول تحصیل دانشگاهی انجام داده اند، در سامانه سجفا اقدام نمایند. این اطلاعات و شایستگی ها شامل اطلاعات فردی،سوابق تحصیلی، سوابق اجرایی، مهارتها و توانمندی ها و همچنین مقام های کسب شده می باشد. در این مرحله مهارت آموزان تا 10 آذرماه فرصت دارند تا نسبت به بارگذاری اطلاعات و فعالیتهای خویش اقدام نمایند. استاد مشاور فرهنگی از 10 آذرماه نسبت به دریافت و ارزیابی آثار مهارت آموزان اقدام می نماید. امتیاز این بخش 40 نمره  می باشد.

مرحله دوم: در این مرحله وظیفه مهارت آموز مطالعه کتابهای معرفی شده می باشد که دو کتاب را ضمن مطالعه و تلخیص ، برداشت های ذهنی، نقد ودیدگاه خویش را براساس شیوه نامه در 14 الی 18 صفحه^[3]نوشته و ارایه می نماید. امتیاز این بخش 80 نمره می باشد. استاد مشاور می بایست در طول دوره، راهنمایی ها و هدایتهای لازم را به مهارت آموز به منظور تهیه گزارش مناسب و درخور یادآور شود.لازم به یادآوری است که مدت زمان این مرحله 30روزه  بوده و مهارت آموز در دیماه گزارش را مطابق با دستورالعمل با فونت14 B.lutos در قالب فایل  WORDو PDF در سامانه سجفا بارگذاری می نماید.استاد مشاور با مراجعه به سامانه و دریافت گزارش ها، ضمن ارزیابی و داوری آثار مطابق شیوه نامه نسبت به ثبت نمرات اقدام  می نماید.

جدول شماره 2:کتابهای مناسب برای مرحله دوم

مرحله سوم: در این مرحله به منظور استفاده بهینه از دانش و تجربه نخبگان و پیشکسوتان آموزش و پرورش، ضمن انجام مصاحبه با حداقل 2 معلم و بهره گیری از تجارب زیسته و تلاشهای آنها در مواجهه با حل مسائل فرهنگی،تربیتی و اجتماعی، نکات تربیتی و آموزنده را یادداشت و تنظیم می نماید. در این مرحله مهارت آموز ضمن  شناسایی و مصاحبه با معلمان، از تجارب موفق و ناموفق آنها مصاحبه عمیق به عمل آورده و در انتهای هر تجربه،نکته تربیتی را کوتاه اشاره می کند. این گزارش در حد 12 الی 15صفحه براساس شیوه نامه تنظیم می شود. امتیاز این گزارش 55 نمره می باشد و مدت زمان در نظر گرفته شده برای تهیه این گزارش 30 روز می باشد که از 1 لغایت 30بهمن ماه می باشد.مهارت آمور می تواند در فرایند تهیه گزارش از استاد مشاور به منظور تنظیم گزارش دقیق، راهنمایی و کمک بگیرد. تدوین گزارش باید براساس شیوه نامه، با فونت14 B.lutos در قالب فایل  WORDو PDF بوده ودر سامانه سجفا بارگذاری شود. داوری آثار توسط استادمشاور فرهنگی در سطح پردیس در طول بیست روز صورت می گیرد.

مرحله چهارم: در این بخش مهارت آموز به عنوان مربی ضمن بهره گیری از یافته ها  و براساس مطالب فراگرفته شده، مصاحبه ها و همچنین تجربه فعالیت های فرهنگی و اجتماعی که در طول این مدت در مدرسه کسب نموده است، به ارائه راهکار و تدوین نقشه راه پرداخته و در آن بیان می کند که من معلم در کسوت یک مربی چه مسیری طی می کنم و از چه روشها و خط مشی بهره می گیرم. این گزارش شکل تحلیلی داشته و در آن به ارائه راهبردها و نحوه مواجهه با مسائل و مشکلات پرداخته می شود. مجموع امتیاز این مرحله  100نمره می باشد. حجم این گزارش در حد10 الی 12صفحه تنظیم می شود. تهیه و تدوین گزارش در طول مدت 30روزه بوده و از اول اسفندماه شروع و تا پایان اسفندماه ادامه دارد. در پایان  این مرحله گزارش، اساتید مشاور فرهنگی نسبت به داوری آثار اقدام و ظرف مدت بیست روز امتیاز گزارش را ثبت و نسبت به اعلام نتایج  در سامانه سجفا اقدام می نمایند.

ماده 6: تجدیدنظر

پس از اعلام نتایج و عدم کسب حداقل امتیاز موردنیاز(178.5نمره) مهارت آموزان می توانند نسبت به نتایج ارزیابی درخواست بازنگری نمایند.بدیهی است که نتایج توسط استاد مشاور دیگری مورد بازنگری و داوری مجدد قرار می گیرد .

*لازم به یادآوری است که معاونت آموزشی،فرهنگی و پژوهشی پردیس در طول دوره بر حسن انجام امور نظارت خواهد داشت.

ماده7: منابع جهت مطالعه بیشتر

ستاد ارتقاء توانمندسازی فرهنگی به منظور توسعه بینش و منش معلمی و تقویت شایستگی های اجتماعی و فرهنگی مهارت آموزان منابع زیر را جهت مطالعه بیشتر توصیه می نماید:

جدول شماره3:فیلم های پیشنهادی

جدول شماره4: کتاب های پیشنهادی

ماده8: وظایف استادمشاور فرهنگی

اساتید علاقمند و دارای سابقه فعالیت فرهنگی و اجتماعی بایستی در گام اول نسبت به ثبت نام در سامانه سجفا اقدام وضمن بارگذاری مدارک و مستندات لازم، با انتخاب گزینه مربوطه آمادگی خود را در خصوص همکاری در دوره اعلام می نمایند. در گام دوم معاونت محترم آموزشی، فرهنگی و پژوهشی پردیس با کمک کارشناس محترم فرهنگی و براساس دستورالعمل ارسالی نسبت به شناسایی و انتخاب مدرسین  اقدام می نمایند. نحوه انتخاب مدرسین بدین گونه است که براساس رزومه و دستورالعمل،  به ازاء هر 30مهارت آموز  ثبت نام شده در پودمان دوم،  یک استاد مشاور فرهنگی انتخاب می شود و توسط سرپرست پردیس ابلاغ کاری صادر می شود. مثلاً اگر در یک پردیس 120مهارت آموز در پودمان دوم حضور دارند، انتخاب چهار استاد مشاور فرهنگی برای طول دوره ضروری است. وظیفه اصلی استاد مشاور فرهنگی عبارتست از راهنمایی،هدایت، نظارت و ارزیابی از فعالیت و گزارش های مهارت آموزان خواهد بود. در واقع استاد مشاور در خصوص نحوه تهیه گزارش ها و انجام مراحل چهارگانه و پاسخگویی به سئوالات و ابهامات مهارت آموزان به آنها خدمات مشاوره و راهنمایی می دهد. بدیهی است پرداخت حق الزحمه اساتید مشاور فرهنگی براساس مقررات معاونت محترم آموزشی خواهد بود و معاونت فرهنگی و اجتماعی دانشگاه علاوه بر مبلغ فوق الاشاره، حق الزحمه ای در قبال کیفیت کار به اساتید محترم پرداخت می نماید.

ماده9: این دستورالعمل در ستاد ارتقاء توانمندسازی فرهنگی مهارت آموزان ماده 28 در 9بند و در تاریخ6آبانماه1396 به تصویب رسید.

[1] -راهبرد کلان2سند تحول بنیادین

[2] -راهبرد کلان 13سند تحول بنیادین

3–میانگین هر صفحه 400کلمه می باشد